كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى

816

مطلع سعدين ومجمع بحرين ( فارسى )

شاهزاده به تشخيص اطبا و ترغيب ندما به شرب مدام زياده از معهود اشتغال و اهتمام مىنمود « 1 » و چون حضرت صاحب‌قران از يورش هندوستان معاودت فرمود و احوال ممالك استفسار نمود دانست كه اختلال به احوال مملكت آذربايجان راه يافته و بيگانگان در سر حدها درآمده‌اند . اين اخبار بر خاطر خطير آن حضرت گران آمده و ضمير منير ملتفت تدارك آن خللها فرمود و در خلال اين احوال ، مهد ابّهت‌مآب ، خان‌زاده « 2 » از جانب ممالك آذربايجان رسيد و چون به واسطهء شرب مدام و معاشرت صبح و شام و مباشرت با ملاح و صباح ، صباح و رواح ، از اميرزاده اميرانشاه به غايت آزرده‌خاطر بود صورت نامضبوطى آن مملكت به شرح و بسط دروغ و راست بازنمود و اين اسباب موجب آن شد كه حضرت صاحب‌قران ، بعد از يورش هندوستان ، زياده از چهار ماه در سمرقند ، توقّف نفرمود و باز عزيمت جانب ايران پيش نهاد همت عالى ساخت و رايت عزم خسروانه برافراخته زلزله در زمين و غلغله در زمان انداخت و ايلچى به خراسان فرستاده اميرزاده شاهرخ را فرمود كه با لشكر خراسان متوجّه آذربايجان شود و حضرت صاحب‌قران با لشكرهاى گران « 3 » در افتتاح شهور سنهء 802 « 4 » از جيحون عبور نمود . « 5 »

--> ( 1 ) . ظف : « اكثر اوقات به شرب خمر و لعب نرد مشغول بود . اين نيز موجب آن گشت كه امور نامناسب ازو صدور مىيافت . روزى در اثناى گفت و گو با حرم محترمش خانزاده ، دشنامى تهمت‌آميز به او داد . خدر معلّى از آن معنى بيش از حدّ به تنگ آمد و در تفتيش و منشاء آن افترا محكم بايستاد و در آن قضيه خرمن حيات جمعى از مرد و زن به آتش غيرت آن بانوى رفيع مقدار بسوخت . » ( ص 150 ج 2 ) . ( 2 ) . ك خوانزاده . ( 3 ) . ك ، س : جهان . ( 4 ) . ف : 790 - ك : 722 . ( 5 ) . ابن عربشاه عزيمت تيمور را به طرف آذربايجان و خشم وى را نسبت به ميرانشاه چنين مىنويسد كه نامه‌اى تند و عتاب‌آميز در هندوستان به دست تيمور رسيد و تيمور آن را از جانب اميرانشاه تصور كرد . متن اين نامه مفصل را ابن عربشاه در كتاب خود آورده است . ( ر ك ترجمه بنام زندگانى شگفت‌آور تيمور ص 105 - 109 ) .